PLUIM VAN DE MAAND

OKTOBER 2003

Het Gouden Boekjes Kijkboek, tekst Sieneke de Rooij, illustraties Tibor Gergely (Rubinstein)

Kent u ze nog, de Gouden Boekjes? Bijna vierkant van formaat, een stevige kartonnen omslag met een kleurige en levendige illustratie en, kenmerk van de serie: een gouden rugbandje. Duizenden moeten er in de loop van de jaren, en het begon in Nederland in 1953, gekocht en gelezen zijn.
Meer dan 70 verschillende deeltjes waren ooit leverbaar met titels die bij veel volwassenen nostalgie wakker maken: Vijf brandweermannetjes, De gele taxi, Cornelis de neushoorn, Mannetje Nies, Sloffie Sleepboot. Even dreigden ze van de markt te verdwijnen, maar nu is er weer een aantal verkrijgbaar. Die heruitgave gaat vergezeld van het Gouden Boekjes Kijkboek, een compilatie van illustraties uit 11 verschillende verhalen waaronder de reeds genoemde. Het feestelijke kijkboek is tevens een eerbetoon aan de man die voor tal van de Gouden Boekjes de illustraties maakte, de van oorsprong Hongaarse Tibor Gergely. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog vertrok hij naar de Verenigde Staten en vond daar onder meer emplooi bij de little Golden Books. Zijn stijl van tekenen is in hoge mate bepalend geweest voor het aanzien, in dubbel opzicht, van de serie. Hij werd, zegt zijn korte levensschets, beïnvloed door o.a. Pieter Breughel en hoewel er een wereld van verschil is tussen de technieken die beide kunstenaars gebruikten valt er ook een overeenkomst te ontdekken: een voorliefde voor weidse opzet en detail. Daar is al meteen iets van te merken op het omslag; een panorama van Lekkerland met een snoepfabriek, welig groeiende lolies en zuurstokken, een trein die fruit aanvoert, een enorme ijsmachine en bestelautootjes die klaar staan om al dat lekkers te bezorgen. En of het verhaal nu gaat over de reis van een speelgoedsleepbootje, over een meneer die alles wat los en vast zit de wereld in niest, over een trein die een malse wei verkiest boven het rechte spoor of over een vrachtwagenchauffeur die de laadbak van zijn auto als glijbaan voor dieren gebruikt, altijd stralen de tekeningen door het kleurgebruik en de milde vormen warmte en veiligheid uit in een overzichtelijke wereld. Een wereld van een halve eeuw geleden, dat is waar, maar die nog steeds aanspreekt en overtuigt door het verhaal dat ze vertelt. De illustraties op de rechterpagina worden op de linkerpagina ondersteund door een korte tekst, in proza of versvorm, die uitnodigt tot voorlezen, kijken, aanwijzen en benoemen.
Het zou me niet verwonderen als dit Kijkboek de kinderen - en u - nieuwsgierig maakt naar de Gouden Boekjes. En zo kan van het een het ander komen.

Herman Kakebeeke