Gerard de Vriend, docent jeugdliteratuur aan de Universiteit van Amsterdam en redactielid van Lzl, heeft de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Als afscheid boden zijn collega´s hem een nummer van Literatuur zonder leeftijd aan. Zij besloten zich voor één keer in Gerards vakgebied te wagen. 

Dit speciale Gerard de Vriend-nummer wordt geopend met een tekst van De Vriend zelf. Hij vertelt daarin over zijn eigen literaire socialisatie, vanaf zijn lagere schooltijd met de Donald Duck en de spin Sebastiaan, via Arendsoog en Witte Veder tot de HBS en de collegebanken. 

Anne Frank noemt in haar beroemde dagboek regelmatig de boeken die ze in haar onderduiktijd las. Hoe representatief is haar keuze van boeken? Anne las immers dat wat zij van haar helpers kreeg aangeboden. Lisa Kuitert onderzoekt in ´Een voetnoot bij het boekenplankje van Anne Frank´ wat er in oorlogstijd voor kinderen aan boeken beschikbaar was. 

Marc groet ´s morgens de dingen is een van de bekendste kindergedichten uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis. In Nederland en Vlaanderen is het op veel scholen een vast onderdeel van de literatuurlessen en wordt de tekst gebruikt om kinderen uit te nodigen zelf poëzie te maken. Jef Bogman gaat in op de achtergronden van dit gedicht. 

Voor teksten die door kinderen zijn geschreven bestaat binnen de jeugdliteratuurstudie over het algemeen weinig belangstelling, dit in tegenstelling tot kindertekeningen. Nico Laan ging op zoek naar kinderdebuten en vond een aantal opmerkelijke voorbeelden. 

Is er verschil tussen de jeugdliteraire kritiek en de kritiek op literatuur, bestemd voor volwassenen? En zo ja, waarin uit zich dit verschil. Klaus Beekman onderzocht de reacties op twee titels van auteurs die aanvankelijk uitsluitend voor volwassenen publiceerden om vervolgens een ‘uitstapje´ te maken naar de jeugdliteratuur: Armando en J.F. Vogelaar. 

In 1991 mocht Ismene Krishnadath de eerste Surinaamse Staatsprijs voor Jeugdliteratuur in ontvangst nemen. Michiel van Kempen vertelt over deze geëngageerde auteur en haar werk. 

In De Gids, het voornaamste literaire tijdschrift van de eerste helft van de negentiende eeuw en het enige tijdschrift dat stevige eisen stelde aan de literatuur, staan serieuze klachten over het teveel aan ‘kindergoed´ dat op de markt kwam. Marita Mathijsen onderzocht de stand van de jeugdliteratuur rond 1830-1850 en de kritiek daarop. 

Heeft de jeugdliteratuur sporen nagelaten in het werk van een auteur die nooit voor kinderen heeft geschreven: Willem Frederik Hermans. Gerard Raat bekeek het werk van Hermans met deze vraag in zijn achterhoofd. Het antwoord is drieledig.

Literatuur, jeugdliteratuur en het literatuuronderwijs. Dat is de rode draad in het werk van Gerard de Vriend. De bijeengezochte literatuur biedt een aardige doorsnede van de thema’s die deze onderzoeker bezighouden. Zijn bijdragen aan Literatuur zonder leeftijd, waarvan De Vriend redactielid is, worden in een aparte bijdrage uitgebreider besproken.  Bea Ros zocht de gegevens bij elkaar.

Literatuur zonder leeftijd (nr. 77) is te bestellen bij NBD/Biblion.

Meer publicaties op het gebied van taal en lezen vindt u door met de zoekfunctie te zoeken op ´Vakliteratuur´.